“BİR DEVLET Kİ, KENDİ TEBEASINA VAZETTİĞİ BİR VERGİYİ

ECNEBİLERE VAZEDEMEZ, GÜMRÜK MUAMELATINI, RÜSUMUNU

MEMLEKETİN VE MİLLETİN İHTİYACINA GÖRE TANZİM

ETMEKTEN MEMNUDUR; BÖYLE BİR DEVLETE BİTTABİ MÜSTAKİL

DENİLEMEZ.”

Mustafa Kemal Atatürk

PC Gümrük Külliyatı

Globalleşen Dünya ile birlikte bu gün geldiğimiz noktada; gümrük sözcüğünün  “klasik tanımı” gümrüğün işlevini anlatmada, yeterli olmamaktadır. Artık ülkelerin bazen gizli, bazen açık bir şekilde, ama kıyasıya birbirleri ile sürdürdüğü ekonomik mücadelenin, her geçen gün değişik yöntemlerle karşımıza çıktığı günümüzde, “gümrükler” ve üstlendikleri işlevlere ilişkin tanımın  yeniden yapılması gerekmektedir. Her geçen gün gümrük vergilerinin ulusal bütçe içindeki oransal öneminin, iki veya çok taraflı anlaşmalarla önemli ölçüde azalması nedeniyle, “vergi toplayıcılık” niteliği de, işlevsellik yönünden “gümrüğü” tanımlamada yetersiz kalmaktadır.

Çünkü; bu gün için vergi toplayıcılık görevi; fikri mülkiyet hakları, zehirli atıklar ve nesli tehlikede olan bitki ve hayvan türlerinin korunmasına kadar değişen alanlarda verilen hizmetlerin yanında ikinci plana düşmüş bulunmaktadır. İthal, ihraç veya transit amacıyla ülkeye giriş, çıkış yapan eşyanın, insan sağlığına ve çevreye uygunluğu, kültürel varlıkların yasa dışı trafiğinin ve uluslararası uyuşturucu trafiğinin kontrolü, tarife engellerinin yanı sıra tarife dışı önlemlerin tam olarak uygulanması, standartlara uygunluğun kontrolü ve daha bir çok konuda, ülkenin ulusal politikalarına ve uluslararası yükümlülüklerine uygun işlem yapılması noktasında gümrükler, etkin bir rol oynamak zorundadır.

Bu tespitten hareketle, bir ülke gümrüğünün esas fonksiyonunun, hükümet politikalarının icrası olduğu söylenebilir. Bu nedenle gümrük idareleri işlevleri bakımından, hükümetlerin, ekonominin ve dış ticaretin organizasyonu için hayata geçirdiği politikalarla ilgili yasal düzenlemeleri dikkatli izlemek durumundadırlar. Dolayısıyla gümrük personeli, yapılan görev bakımından sadece gümrük mevzuatını iyi bilmekle kalmayıp yukarıda dile getirilen alanların tümünde yürürlükte olan ulusal ve uluslararası mevzuattan haberdar olmalıdır. Yani gümrüklere, bir yandan ülkenin iç dinamiklerini korumak adına kollayıcı bir misyon yüklenirken, diğer yandan dış ticaretin önündeki engellerin mümkün olduğunca kaldırılması görevi de verilmektedir.

Gümrük idarelerinin kendilerinden beklenen misyonu yerine getirmesinde en etkin faktör hiç şüphesiz bilgi donanımıdır. Onlarca kanunu, yönetmeliği, tebliği, genelgeyi ve bunların uygulanmasına yönelik yazıları okumak, akılda tutmak, branşlaştırılmış klasörler halinde birbirleri ile irtibatlandırmak ve en önemlisi de manuel ortamda güncelleştirmek tek başına altından kalkılabilecek bir çalışma değildir.

Gelinen noktada artık gümrük idarelerinin de, gümrükçünün de yeni, çağdaş, pratik ve kullanılabilir bilgi kaynaklarına sahip olması kaçınılmaz olmaktadır. Gümrükler dış ticaret seyrini aksatmadan, doğru, hızlı ve yeknesak uygulamayı hayata geçirmek zorundadır. Bunun için de, doğru ve güncel bilgiye olabilecek en kısa sürede ulaşmanın yolları aranmalıdır. Bu sayede hem gereksiz zaman ve iş gücü kaybı önlenmiş olacak, hem de uygulamada, mevzuata uygun ve adil bir standart yakalanmış olacaktır.

Bu nedenle gümrük ve gümrükçü donanımlı olmalıdır. Ama nasıl?

Uygulanan bir prosedürün, gerekçesini, bunu destekleyen ana mevzuatı, uygulamaya ilişkin belgeleri yükümlüye kanıtlayamayan gümrük idaresi, asli fonksiyonunu yapamıyor demektir. Dünya ticaretinin kazandığı bu baş döndürücü ivme karşısında “ben yaptım oldu” mantığı, artık geçerliliğini yitirmiştir. Keza aynı zorunluluk yükümlü için de geçerlidir. Gümrük idaresinden bir işlemin ifasını isteyen yükümlü de, isteminin yasal gerekçelerini bilmek ve uygulamaya ilişkin yöntemlere uygun davranmak zorundadır. Böylece, ne istediğini bilen bir yükümlü ile ne yaptığını ve niçin yaptığını iyi bilen bir gümrükçünün buluştuğu platform, bilgi ve bilgiyi uygulama platformu olacaktır.

Bu amaçla; doğru ve geçerli bilgiye en kısa sürede ulaşabilmek adına gümrük ve dış ticaret alanında bir çok çalışma yapılmıştır. Gümrük Müsteşarlığı Web Sitesinden, vatandaşa mevzuat sunumunun yanı sıra, mevzuatla ilgili uygulamaya yönelik ek bilgiler de vermektedir. Bir çok meslek kuruluşu da, Web-Siteleriyle bu alanda hizmet verirken, bağımsız kişi ve kuruluşların da, bu konuda profesyonel programlarını bulmak mümkündür.

Ancak bu programlardan bir çoğu, gümrük tekniğini ve gümrük dilini kullanmaktan uzak bir görünüm vermektedir. Bazıları ise, mevzuatın kendi arasında olması gereken mantık zincirini göz ardı ederek, yavan bir bilgi deposundan öteye gidememektedirler. Halbuki bir gümrük çalışanı, bir gümrük müşaviri, ithalatçı, ihracatçı, taşımacı, antrepocunun, kısacası gümrükle işi olan her kesin, pratikte karşılaştığı sorunları bilen ve bunlara ilişkin çözüm yollarına ulaşma metotlarını iyi kullanabilen kişi veya kişiler tarafından hazırlanmış olan çalışmalar, kullanabilirlik bakımından emsallerine göre daha avantajlı ve amacına daha uygun olmaktadır.

Aranılan bir bilginin, dayanağı bilinmiyorsa veya güncelliği ve geçerliliği ile ilgili tereddütler oluşuyorsa, fayda beklenen bilgi kaynağının, tozlu raflarda bekleyen kitap yığınından bir farkı kalmaz. Çağdaş ve pratik bir bilgi kaynağındaki bilgiler; ileriye ve geriye doğru birbirini desteklemeli ve kullanıcıya en kısa sürede en üst faydayı sağlamalıdır. Türkiye’deki toplam gümrük işlemlerinin % 95’ini aşan kısmının, bilgisayar ortamında gerçekleştirildiği, gümrük idareleri ile birlikte yükümlülerinde bu bilgisayar ağına entegre olabildiği bir sistemde; gümrük camiasının dikkatini, GÜMYÖNDER’in öncülük ettiği bir programa çekmek istiyorum. PC GÜMRÜK KÜLLİYATI.

Gümrük Kanununun maddelerini, yönetmelik maddeleriyle eşleştiren; ilgili diğer kanun, yönetmelik, Bakanlar Kurulu Kararları, tebliğleri, genelgeleri ve tasarruflu yazıları ilgili madde devamında bir araya toplayan; mevzuat takibinde en alt kategori olan tasarruflu yazıdan bile atıf yapılan mevzuata anında geçebilme ve tekrar geri dönülerek takip edebilme olanağı sağlayan; Böylece, aranılan bilgiye hızlı ulaşma, ulaşılan bilginin gerekçesini ve dayanağını görebilme, günceliğinden emin olma; elde edilen bilginin, gümrük idaresi için olduğu kadar yükümlü için de tereddüde yer bırakmayacak kesinlik ve netlikte olduğunu görme olanağı sunan; Word tabanlı olması nedeni ile resmi yazışmalarda istenilen mevzuat metinlerinin  kullanılmasına olanak veren; belki de birçoğumuzun hayalindeki arşiv modelini oluşturmuş olan bir yapı. Bunların hepsi PC Gümrük Külliyatı ile mümkün.

PC Gümrük Külliyatı, gümrük işlemlerinde mevzuatın, sağlıklı ve çok hızlı olarak bilgisayar ortamında aranıp izlenmesini sağlamak amacıyla hazırlanmış olup, bu çalışma; 93 Kanun, 70 Yönetmelik, 6 Tüzük, 4 Kanun Hükmünde Kararname, 94 Bakanlar Kurulu Kararı, 248 Tebliğ, 234 Genelge, 1070 Tasarruflu yazı, 13 Anlaşma, 4 Sözleşme, 2 Protokol, 2 Yönerge, Tarife Cetveli, Eşya Fihristi, İzahname, Sınıflandırma AVI’leri, Bağlayıcı Tarife Bilgileri ve Dış Ticaret Terimler Sözlüğü ile dış ticaret mevzuatını kapsamaktadır. Külliyat içinde yer alan mevzuatın her belgesi, diğer ilgili belgelere atıf yaparak bilgi bütünlüğü oluşmasını sağlamaktadır. Yani, bir tasarruflu yazının; gücünü hangi genelge, tebliğ, yönetmelik maddesi veya kanundan aldığını bu programla görmek mümkün olmaktadır. Arama motoru yardımıyla bir kelime veya cümleden yararlanılarak aranan ana bilgi ve belgeye hızla ulaşılabilmektedir.

En önemlisi araştırma yapılan konuda, ilgili mevzuatla, uygulama arasındaki mantığı yakalama ve kavrama şansına sahip olunmaktadır. Programda açılan bir genelge metninde yer alan hükümlerin; hangi kanunun, hangi maddesine dayandığını ve bu konuda başka doküman olup olmadığı kolayca görülebilmektedir. Mülga mevzuat zamanında yayımlanmış mevzuat metinlerinde korelasyon kurulmuş ve yürürlükteki mevzuattan metnine köprü kurulmuştur.

Ancak bu güzel ve verimli çalışma, bir makale konusu olmaktan çok daha öteye, kapsamlı bir sunumla ancak anlatılabilir, anlaşılabilir. Bu nedenle üyelerimizin, PC Gümrük Külliyatı ile tanışması ve bu çalışmayı değerlendirebilmesi amacıyla, Dergimizle birlikte  görüntülü bir tanıtım CD’si sunuyoruz. Yapılacak tek şey CD’yi bilgisayarda CD sürücüsüne yerleştirerek çalıştırmak ve programın içeriği ve kullanımına ilişkin görüntülü sunumu izlemek olacaktır. Kendi içimizden bir insanın, bu güzel çalışmasının, gümrük camiasına yararlı olacağına inanıyor, fayda ve hizmette birlikte olacağımızı ümit ediyorum.